Türkçe | English

Kurumsal

SEKTÖRLER

Tekstil Halı Gıda Makine ve Metal Ayakkabıcılık Plastik Kimya Enerji Tarım ve Hayvancılık

Gaziantep Ayakkabıcılık Sektörü

Gaziantep Ayakkabı Sektör Raporu

Ayakkabı Sektörü, “emek-yoğun” özelliği ile imalat sanayileri içinde önemli bir yere sahiptir. İşsizlik rakamlarının çok önemli olduğu gelişmekte olan ülkelerde istihdam yaratan yapısıyla bu önemi daha da belirgin hale gelmektedir. Bu nedenle Türk imalat sanayisi içinde öncelikli sektörlerden birisi olarak tanımlanmaktadır. Bu yapısısal özelliğin, sektörü gelecekte de öncelikli sektör konumunda tutma olasılığı oldukça yüksektir. Ayakkabı Sektörü, Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistikî Sınıflaması olan NACE kodlama sistemine göre 57 No.lu Meslek grubunda yer almaktadır. Her türlü ayakkabı imalatı 15 ve 22 no.lu bölümler altında toplanmıştır.

 

Türkiye’de üretilen ayakkabıların detaylı NACE kodlama sistemi Tablo 1’de verilmiştir.

 

Tablo 1. NACE Kodlama Sıstemine Göre Ayakkabı Sektörü

 

Nace

Açıklama

15.20.15

Deriden ayakkabı, mes, bot, çizme, postal, terlik, vb. imalatı (tamamıyla tekstilden olanlar ile ortopedik ayakkabı ve kayak ayakkabısı hariç)

15.20.17

Plastik veya kauçuktan ayakkabı, bot, çizme, postal, terlik, vb. imalatı (tamamıyla tekstilden olanlar ile ortopedik ayakkabı ve kayak ayakkabısı hariç)

15.20.18

Tekstilden ve diğer malzemelerden ayakkabı, mes, bot, çizme, postal, terlik, vb. imalatı (deri ve plastik olanlar ile tamamıyla tekstilden olanlar, ortopedik ayakkabı ve kayak ayakkabısı hariç)

15.20.19

Ayakkabıların deri kısımlarının ve ayakkabı parçalarının (kauçuk, plastik ve ahşap parçalar hariç) imalatı (üst ve alt parçaları, topuklar, vb. imalatı ile sayacılık faaliyet.dahil)

22.19.05

Kauçuk ayakkabı/bot tabanları ve ayakkabı/botların diğer kauçuk parçalarının imalatı

22.29.04

Ayakkabı ve terliklerin plastik parçalarının imalatı (plastik ayakkabı kalıbı imalatı dahil)

Kaynak: TOBB web sayfası

 

Ayakkabı Sektörü; imalatçı, toptancı, perakendeci ve ayakkabı yan sanayicilerinden oluşmaktadır.  Dünya pazarlarında olduğu gibi Türkiye pazarında da büyük toptancılar; pazarda marka sahibi olan, kendi ürünlerini çeşitli üreticilere ürettiren firmalardır. Perakende segmenti, büyük Uluslararası zincirden küçük yerel işletmelere kadar uzanmaktadır. Birçok ayakkabı firması hem perakendeci hem de toptancı olarak pazarda faaliyet göstermektedir.

 

Küresel anlamda ayakkabı sektöründe 3 farklı kategori mevcuttur;

 

  • Spor Ayakkabısı Segmenti;Daha çok büyük ölçekli firmaların faaliyette bulunduğu spor ayakkabı segmenti küresel satışların % 30’nu gerçekleştirmektedir1. Dünya ayakkabı pazarında bu kategoride iki marka (Nike ve Adidas)  çok önemli oyuncu olarak faaliyet göstermektedir.  Dünyadaki yıldız sporculara sponsor olarak ve pazarlama ve dağıtımda ölçek ekonomisini kullanarak rekabet üstünlüğü yaratmışlardır.
  • Günlük Ayakkabı Segmenti; Küresel ayakkabı sektöründe % 40’lık pazar payı (% 25 kadın ve % 15 erkek) ile yer almaktadır. Bu kategoride firmalar spor ayakkabı üreticileri kadar büyük olmayıp, moda ve tasarım üstünlüğü ile rekabette avantaj sağlamaktadırlar. Bu kategori biraz daha kırılgır, özellikle kadın ayakkabısı üreticileri, tüketici eğilimlerine hızlı ve esnek cevap vermek zorundadır. Bu ürünlerde talep oldukça konjonktüreldir. Ancak talepte görülen hızlı iniş-çıkışlar makro ekonomik etkenlerden ziyade, bireysel ürün portfolyosundan kaynaklanmaktadır. Bireysel ekonomik durum özellikle pahalı satılan malların talebi üzerinde önemli rol oynamaktadır.
  • Niş Ürünler Segmenti; Küresel ayakkabı sektöründe üçüncü kategoriyi % 30’luk pazar payı ile çeşitli tasarım ağırlıklı niş ürünler oluşturmaktadır. Bu kategoride üretim yapanlar yüksek fiyatla karlılığı artırıcı tasarım ve modelde ayakkabılar üretmek durumundadır.

 

      Küresel Ayakkabı Pazar Büyüklüğü

Küresel Ayakkabı Pazarı22010 yılında 229,7 milyar Amerikan Doları büyüklüğüne ulaşmıştır. 2007 yılından beri dengeli büyüme gösteren pazar 2011 yılında da büyümesini devam ettirmiştir. Uluslar arası pazar araştırma kurumu olan Marketline ‘ın tahminlere göre 2016 yılına kadar da dengeli bir şekilde büyüme trendi devam edecektir.

 

Küresel pazar, 2007–2011 yılları arasında yıllık ortalama % 3,6 büyüme ile 2011 yılında toplam 241,3 milyar gelir yaratmıştır. Aynı dönemde Avrupa ve Asya Pasifik pazarları sırasıyla % 3,1 ve % 3 büyüme ile 96,2 milyar ve 41,2 milyar gelire ulaşmışlardır. Dünya ayakkabı pazarının 2009 ekonomik krizinde bile % 1,5 büyümüş olması dikkat çekicidir.

     

 

 

 

Tablo 2. Dünya Ayakkabı Pazarı Büyüme Trendi (2007–2011)

 

Yıllar

Bin Dolar (ABD)

Bin Euro

Büyüme Oranı

2007

209.264.3

157.591.6

-

2008

216.176.9

162.797.3

%3.3

2009

219.392.4

165.218.8

%1.5

2010

229.708.3

172.987.4

%4.7

2011(T)

241.294.3

181.712.5

%5

Ortalama

 

 

%3.6

                 Kaynak: Marketline Industry Profile-Global Footwear February 2012  (T- Tahmin değeri

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tablo 3’de görüleceği üzere dünya ayakkabı üretim ve tüketiminin dağılımında, Asya ülkelerinin tüketimdeki payı % 49 iken, üretimdeki payı % 86’yı bulmuştur.

 

Tablo  3. Kıtalara Göre Ayakkabı Üretim/Tüketim Oranları- 2010

 

Ülkeler

Dünya Ayakkabı

Üretimindeki Payı (%)

Dünya Ayakkabı Tüketimindeki Payı (%)

Asya

86

49

Güney Amerika

6

8

Avrupa

4

20

Kuzey Amerika

2

17

Afrika

2

5

Diğer

0

1

   Kaynak: World Footwear Year Book -2011-APICCAPS

 

Ayakkabıların hangi kanallardan tüketildiğine baktığımızda, en büyük payı % 67,2 ile tekstil, ayakkabı, spor giyim ve aksesuar mağzalarının aldığını, bunu % 17,3 lük pay ile büyük mağzaların (department store), % 8,4 lük pay ile hiper, süper ve ucuz satış yapan süper marketlerin izlediğini görülmektedir.

        

Küresel Tüketim: Trademap verilerine göre 2012 yılında Dünya Ayakkabı tüketiminin, 15 milyar çift olacağı tahmin edilmektedir. Tüketimde Çin, ABD ve Hindistan ilk üç sırayı almaktadır. Arkalarından gelen ülkelerle aralarında büyük bir fark vardır. Çin'in yıllık tüketimi 2,70 milyar çift, ABD'nin ise 2,33 milyar çift ve Hindistan’ın tüketimi 2,03 milyar çiftin üstündedir. Sırası ile bu ülkeleri Brezilya, Japonya, Endonezya, İngiltere, İspanya, Fransa ve Almanya izlemektedir. Aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere Çin hem en büyük üretici, hem en büyük tüketici, hem de çift bazında dünyanın en büyük ihracatçısısdır.

Küresel Üretim:Portekiz Ayakkabı ve Deri Ürünleri Birliği (APICCAPS)’nın Dünya ayakkabı raporuna göre (World Footwear 2011-Year Book), küresel ayakkabı üretimi 2010 yılında 20 milyar çifte ulaşmıştır. Bu rapora göre, Çin, 12,56 milyar çift üretimi ve % 62’nin üzerindeki payı ile 2010 yılında en fazla ayakkabı üreten ülke durumundadır. İkinci sırada 2 milyar çiftten fazla ayakkabı üretimi ile Hindistan yer almakta, Hindistan’ı 894 milyon çift ile Brezilya, 760 milyon çift ile Vietnam, 295 milyon çift ile Pakistan ve 244 milyon çift ile Meksika takip etmektedir. 174 milyon çift üretimiyle Türkiye 10.sırada yer almaktadır.

 

Pazar ekonomisinin gelişmesi ucuz ayakkabı üretimini ve satışını artırmıştır. Bu durum Avrupalı ve Kuzey Amerikalı ayakkabı üreticilerinin zora düşmesine sebeb olmuştur. Bu ülkelerdeki pek çok firma üretimlerini, emeğin ucuz olduğu Asya ülkelerine transfer ederek, bu ülkelerdeki yerel üreticilerle işbirliği yapmıştır. Bu gün sanayileşmiş ülkelerde satılan ayakkabıların % 80’i ithal edilmektedir.

 

Dünyanın diğer en önemli Ayakkabı üreticilerinden İtalya ve Fransa’da ayakkabı üretimi düşmeye devam etmektedir. İspanya ve Portekiz’de de üretim artışı yavaşlamıştır. Bu ülkelerde üretim gerilemelerinden doğan boşluğun önemli bir bölümünü Romanya, Bulgaristan, Polonya ve Türkiye’nin doldurabileceği tahmin edilmektedir3.

 

 

 

 

 

 

 

Tablo 4. Dünya Ayakkabı Tüketim ve Üretiminde İlk 10 Ülke

 

Dünya Ayakkabı Tüketimde İlk 10 Ülke

Dünya Ayakkabı Üretimde İlk 10 Ülke

Sıralama

Ülke

Çift

(Milyon)

Pay (%)

Sıralama

Ülke

Çift

 (Milyon)

Pay (%)

1

Çin

2.700

15,2

1

Çin

12.597

62,4

2

ABD

2.335

13,4

2

Hindistan

2.060

10,2

3

Hindistan

2.034

11,7

3

Brezilya

894

4,4

4

Brezilya

780

4,5

4

Vietnam

760

3,8

5

Japonya

693

4,0

5

Endonezya

658

3,3

6

Endonezya

627

3,5

6

Pakistan

292

1,4

7

İngiltere

504

2,9

7

Tayl

245

1,2

8

İspanya

427

2,4

8

Meksika

244

1,2

9

Fransa

415

2,4

9

İtalya

203

1,0

10

Almanya

385

2,2

10

Türkiye

174

0,9

Kaynak: World Footwear Year Book-2011 APPICCAPS

                                                                     

 

Ulusal Ayakkabı Pazar Büyüklüğü

Türk Ayakkabı sektörünün yıllık kapasitesinin 500 milyon çift olduğu tahmin edilmektedir. Reel olarak bu kapasitenin yarısı kullanılmaktadır, ancak, resmi rakamlar üretimin bunun da altında olduğunu göstermektedir. TÜİK’in 2010 yılı rakamlarına göre 123,5 milyon çift, World Footwear Year Book- 2011- APICCAPS raporuna göre ise Türkiye yılda 174 milyon çift ayakkabı üretmektedir. Bu rakamlardaki istikrarsızlık, sektörde kayıtdışılığın oldukça yüksek olduğunu göstermektedir. Bu arada TASD (Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği)’ın yaptığı tahminleme çalışma raporuna göre, sektöre ait veriler Tablo 5’de verilmiştir;

 

 

Tablo  5. Türk Ayakkabı Sektörü Verileri–2011

 

Türk Ayakkabı Sektörü Tahmini

Verileri

Üretilen Ayakkabı Miktarı             

212 Milyon Çift

Sektörün Hacmi

4,2 Milyar Dolar

Sektör Çalışan Sayısı

240 000

Dünya Ayakkabı İthalatında Türkiye Payı

0,37

Sektör Firma Sayısı         

18 500

                               Kaynak: TASD-Ayakkabı Sektörünün 2011 Yılı İhracat-İthalat Değerlendirmesi

( Verilen değerlere ayakkabı yan sanayi dâhil değildir.)

 

 

Son TÜİK verilerine göre Türkiye’de üretilen, 123.514.997 çift ayakkabının toplam bedeli 984.227.492 dolardır. Türkiye’de üretilen ayakkabıların çift bazında % 53’nü yüzü ve tabanı plastik olan ayakkabı ve botlar % 31’ni ise yüzü deriden olan ayakkabı ve botlar oluşturmaktadır. Çift bazında ilk sırayı alan plastik ayakkabılar, değer bazında % 15 lik pay ile ikinci sırayı almaktadır. Deri ayakkabılar ise değer bazında % 66’lık pay ile birinci sırada yer almaktadır.

 

Bu durum, Türkiye’nin ucuz plastik ayakkabı üretiminde ve orta kalitede deri ayakkabısı üretiminde yetkin olduğunu göstermektedir. Üretilen ayakkabılarda katma değeri en yüksek olan kategori, çelik burunlu ayakkabı ve botlardır. Tablo 8’e göre deri ayakkabının çift fiyatı 17,12 dolar, plastik ayakkabıların çift fiyatı 2,29 dolar iken, bu kategoride yer alan ayakkabı ve botların ortalama çift fiyatı, 21,28 dolar civarındadır.

 

 

 

 

 

Tablo  6. Türkiye Ayakkabı Üretimi- 2010

 

Türkiye üretimi 2010

üretim

 adet (çift)

oran 

üretim değeri (dolar)

oran 

birim üretim değeri dolar/çift

üstü deri ayakkakbı çizme (su geçirmez ayakkabı ve spor ayakkabı hariç)

37.921.900

31%

649.144.410

66%

17,12

üsstü/ tabanı plastik ayakkabı ve çizme (su geçirmez ayakkabı ve spor ayakkabı hariç)

65.668.328

53%

150.569.193

15%

2,29

Ayakkabı ve çizme

4.520.316

4%

96.186.458

10%

21,28

üstü ve tabanı plastik su geçirmez ayakkabı, çizme

8.414.756

7%

40.390.250

4%

4,80

Diğer Spor Ayakkabılar

3.630.950

3%

26.725.643

3%

7,36

Tenis, basketbol ve yürüyüş spor ayakkabıları

3.358.747

3%

21.211.537

2%

6,32

Genel Toplam

123.514.997

100%

984.227.492

100%

7,97

Kaynak: TÜİK

 

      Küresel Ayakkabı İhracatı (KAİ)

ITC (International Trade Center / UNCTAD / WTO) verilerine göre değer bazında, 2000 yılında 37,9 milyar dolar olan dünya ayakkabı ihracatı, on yıl içinde % 142 artış göstermiş ve 2009 yılında dünya ihracatı 82 milyar dolara ulaşmıştır. 2010 yılı itibariyle ise dünya ihracatı % 21 artarak 91,6 milyar dolara yükselmiştir.

 

 

Tablo  7. Dünya Ayakkabı İhracatında İlk 10 Ülke (Bin Dolar) 2006-2010

 

No

İhracatçı Ülke

2006

2007

2008

2009

2010

Değişim

2007-2010)

Pay

%

%

 

Dünya

67.066.051

75.817.507

84.304.227

75.296.332

91.566.397

8,1%

21,6%

100%

1

Çin

21.014.636

24.181.696

28.115.969

26.571.201

33.665.111

12,5%

26,7%

37%

2

Italya

8.246.516

9.712.942

10.218.751

8.189.149

8.754.526

1,5%

6,9%

10%

3

Viet Nam

3.595.947

3.999.483

4.769.875

4.071.270

7.974.273

22,0%

95,9%

9%

4

Hong Kong, China

5.692.861

5.639.648

5.666.052

4.502.492

5.243.755

-2,0%

16,5%

6%

5

Belçika

2.960.280

3.375.630

3.680.801

3.464.100

3.716.773

5,9%

7,3%

4%

6

Almanya

2.607.897

2.999.191

3.611.906

3.194.697

3.443.613

7,2%

7,8%

4%

7

İspanya

2.147.747

2.440.472

2.670.354

2.487.122

2.449.735

3,3%

-1,5%

3%

8

Endonezya

1.514.635

1.567.054

1.828.449

1.688.356

2.428.726

12,5%

43,9%

3%

9

Holla

1.577.032

1.811.961

2.240.708

2.235.802

2.412.148

11,2%

7,9%

3%

10

Fransa

1.535.217

1.840.515

2.015.130

1.800.703

1.969.583

6,4%

9,4%

2%

25

Türkiye

209.536

283.384

315.826

264.257

358.496

14,4%

35,7%

0%

 

Diğer

15.963.747

17.965.531

19.170.406

16.827.183

19.149.658

4,7%

13,8%

21%

Kaynak: Trademap

 

 

 

Dünya ayakkabı ihracatı 2010 verileriyle 91.566 milyon dolara ulaşmıştır. Ekonomik kriz yılları olan 2008- 2009 arasında düşme eğilimi gösteren ihracatın 2010 yılında % 21 oranında artış göstererek 2008 rakamlarını yakaladığı tespit edilmiştir. En büyük ihracatçı ülke % 37 lik pay ve 33.665 milyon dolarlık değerle Çin olmuştur. Çin’in ihracatındaki artış dünya ihracatındaki artıştan fazla olarak          % 27’yi bulmuştur. Vietnam ve Endonezya dikkat çekici artışlar yakalamışlardır. Vietnam 2009–2010 yılında % 96’lık bir artış kaydetmiştir. Endonezya aynı dönemde % 44 lük artışla, dünya artışının iki katından fazla bir performans göstermiştir.

 

İhraç edilen ayakkabıların çift bazında ortalama fiyatları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Çin’in ortalama 3,39 dolar/çift rakamıyla dünyanın en ucuz ayakkabı ihrac eden ülkesi olduğu, İtalya’nın da 39,51 dolar/çift rakamıyla en pahalı ve katma değeri en fazla olan ayakkabıları ihrac ettiği tespit edilmiştir.

 

Türkiye’nin 2010 yılında ihrac ettiği ürünlerde ortalama fiyatı 5,01 dolar/çift iken, ithalat fiyatı ortalama 15,31 dolar/çift olmuştur4. Türkiye katma değeri düşük ürünler üretmekte ve ihrac etmekte iken pahalı ürünleri ithal etmektedir. Sektörün gelişimi bu eğilimi ne kadar değiştirdiğine bağlı olacaktır.

 

Gaziantep rakamlarına baktığımızda durum daha vahimdir, Gaziantep’in ortalama ayakkabı ihracat fiyatı 2,1 dolar/çifttir. Bu durum Gaziantep Ayakkabı İmalat Sektörünün rekabette söz sahibi olmak için katma değerli ürünlere yönelmesi gerektiğini, aksi takdirde sektörün yükünü çekmekten ileriye gidemeyeceğinin de bir göstergesidir.

 

Ülke bazında ayakkabı ihracat fiyatları Tablo 8’de verilmiştir.

 

Tablo 8. Ülke Bazında Ayakkabı Fiyatı ( Dolar/Çift)

 

Sıra

İhracat Yapan Ülkeler

(Dolar/Çift)

1

İtalya

39,51

2

Fransa

28,31

3

Portekiz

25,9

4

İngiltere

23,81

5

İspanya

21,51

6

Almanya

19,99

7

Romanya

19,36

8

Belçika

18,3

9

Holla

16,64

10

Vietnam

15,79

11

Endonezya

14,09

12

Hong Kong

12,47

13

Brezilya

10,4

14

Türkiye

5,01

15

Çin

3,39

 

Gaziantep

2,1

  Kaynak: World Footwear Year Book – 2011- APICCAPS

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tablo  9. Türkiye’nin Ayakkabı İhracatı - 2002-2011 (Bin) $

 

     Yıl

Değer

Değer Artışı

2002

131.888

 

2003

183.788

%39

2004

204.916

%11

2005

215.795

%5

2006

237.069

%10

2007

316.739

%34

2008

344.889

%9

2009

289.482

(-) %16

2010

395.624

%37

2011

441.300

%12

      Kaynak: T.C Ekonomi Bakanlığı Bilgi Sistemi

 

 

Tablo  10. Ürün Grubuna Göre Türkiye’nin Ayakkabı İhracatı 2007- 2011 (Bin Dolar)

Kaynak: Trademap

Kod

Ürün Etiketi

2007

2008

2009

2010

2011

Artış%

% Kırılma

 

Ayakkabı

283.385

315.827

264.259

358.496

398.229

8,9%

100,0%

'6401

Dış tabanı, yüzü kauçuk ve plastik ve su geçirmez

5.786

6.225

3.533

5.841

6.249

1,9%

1,6%

'6402

Dış tabanı, yüzü kauçuk ve plastik diğer ayakkabılar

58.717

67.869

68.592

96.926

100.938

14,5%

25,3%

'6403

Yüzü deri, tabanı kauçuk, plastik, tabii ve suni kösele

167.776

188.055

147.645

195.226

200.042

4,5%

50,2%

'6404

Yüzü dokuma maddelerinden, tabanı kauçuk, plastik

28.417

29.411

20.574

34.649

54.966

17,9%

13,8%

6405

Diğer ayakkabılar

22.689

24.267

23.915

25.854

36.034

12,3%

9,0%

 

Türkiye’nin 2007-2010 yıllarında ülke bazında yaptığı ihracat Tablo 11’de aşağıda verilmiştir.

 

Tablo  11. Ayakkabı İhracatı Yapılan Ülkeler (2007- 2011)- (Bin Dolar)

 

No

İhracatçı

İhracat

2007

İhracat

 2008

İhracat

2009

İhracat

2010

İhracat

2011

Büyüme 2007-2011

Pay %

%

 

Dünya

 

283.384

315.826

264.257

358.496

398.230

8,9%

11,1%

100%

1

Rusya

22.062

37.245

42.769

83.651

73.615

35,2%

-12,0%

18%

2

Irak

13.960

21.004

30.448

44.219

58.624

43,2%

32,6%

15%

3

Suudi Arabistan

18.077

21.652

21.617

25.297

28.942

12,5%

14,4%

7%

4

Almanya

14.022

15.895

12.776

16.215

1


Copyright 2013 GYDO

Anasayfa   |   İletişim

İncillipınar Mah. Muammer Aksoy Bulvarı Vakıflar İş Merkezi Kat:1-2-3 27090 Şehitkamil / GAZİANTEP

Tel : +90 342 231 07 01-02 Fax : +90 342 231 07 03 E-mail : info@investingaziantep.gov.tr